Chandradhar Goswami & Ors. v. The Gauhati Bank Ltd.

Key Legal Principles

A person cannot ordinarily be charged with liability merely on the basis of an entry in a bank's books of account when the underlying transaction is disputed.

A certified copy of a bank account under Section 4 of the Bankers’ Books Evidence Act does not have greater evidentiary effect than the original entry itself.

Therefore:

Bank entry → relevant evidence

Certified bank entry → admissible/valuable evidence in accordance with the Bankers’ Books Evidence Act

But:

Bank entry alone → insufficient to establish disputed liability under Section 34

Independent evidence of the underlying transaction is required where the transaction is disputed.

Key Legal Principles (Kannada)

ವಿವಾದಿತ ಸಾಲದ ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ಕೇವಲ ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಖಾತೆ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿನ ಎಂಟ್ರಿಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.

Bankers’ Books Evidence Act ರ Section 4 ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಲ್ಲಿಸಲಾದ ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಖಾತೆಯ ಪ್ರಮಾಣೀಕೃತ ಪ್ರತಿಯು ಮೂಲ ಎಂಟ್ರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಕ್ಷ್ಯಾತ್ಮಕ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ.

ಆದ್ದರಿಂದ:

ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆ ಎಂಟ್ರಿ → ಸಂಬಂಧಿತ ಸಾಕ್ಷ್ಯ

ಪ್ರಮಾಣೀಕೃತ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆ ಎಂಟ್ರಿ → ಕಾನೂನಿನ ಪ್ರಕಾರ ಸ್ವೀಕಾರಾರ್ಹ ಮತ್ತು ಉಪಯುಕ್ತ ಸಾಕ್ಷ್ಯ

ಆದರೆ:

ಕೇವಲ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಎಂಟ್ರಿ → ವಿವಾದಿತ ಸಾಲದ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಲು ಸಾಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

ವಿವಾದಿತ ವ್ಯವಹಾರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸ್ವತಂತ್ರ ಸಾಕ್ಷ್ಯ ಅಗತ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.

Summary (English)

1. Facts

The appellants, through their karta, maintained an open, mutual and current account with The Gauhati Bank Ltd. They borrowed money from the bank and also made payments into the account.

A mortgage deed was subsequently executed in favour of the bank in respect of the existing liability. The bank alleged that, after execution of the mortgage, a further amount of ₹10,000 had been advanced to the appellants.

The appellants disputed this further advance.

The bank relied upon its books of account and a certified copy of the relevant account entry to establish the alleged ₹10,000 advance.

The trial court decreed the bank's suit and the High Court upheld the decree. The matter then reached the Supreme Court.

2. Legal Issue

Whether a bank can establish a disputed loan or advance merely by producing an entry in its books of account or a certified copy of that entry under Section 4 of the Bankers’ Books Evidence Act, 1891.

A further issue concerned whether the bank could rely upon an entry showing payment of ₹100 for extending limitation.

3. Court's Decision

The Supreme Court held that the appellants could not be saddled with liability for the disputed ₹10,000 merely on the basis of the bank's account entry.

Section 34 of the Indian Evidence Act provides that entries in regularly kept books of account are relevant, but such entries alone are not sufficient to charge a person with liability.

The Court further held that Section 4 of the Bankers’ Books Evidence Act gives certified copies of bank records evidentiary value, but only to the same extent as the original entries would have been admissible.

Therefore, a certified copy of a bank entry does not become conclusive proof of the underlying transaction.

The bank had to produce independent evidence establishing that the ₹10,000 was actually advanced. Since it failed to do so, that part of the claim could not be upheld.

The Court also held that the suit was within limitation in respect of the mortgage liability, but the bank's claim for personal liability was barred by limitation.

4. Court's Reasoning

Section 34 of the Evidence Act does not prohibit the use of account entries as evidence. It makes regularly maintained account entries relevant.

However, the section expressly provides that such entries alone cannot be sufficient to charge a person with liability.

The Supreme Court therefore distinguished between:

(a) proving that an entry exists in the bank's books; and

(b) proving that the underlying transaction actually occurred.

Section 4 of the Bankers’ Books Evidence Act facilitates production of certified copies of bank records. Such certified copies become prima facie evidence of the existence of the original entries and the matters recorded therein, but only to the extent that the original entries themselves would be legally admissible.

Therefore, if the borrower disputes the transaction, the bank must produce additional evidence showing that the money was actually advanced.

Once such independent evidence is produced, the account entry can operate as corroborative evidence.

In the present case, the bank did not produce sufficient independent evidence proving the alleged ₹10,000 advance. Consequently, the disputed amount could not be recovered merely on the strength of the account entry.

The Court also considered the limitation issue and held that the mere entry showing payment of ₹100 did not satisfy the statutory requirements for acknowledgement or part-payment because the necessary writing/signature contemplated by the Limitation Act had not been proved.

5. Relevance to Co-operative Banks

This principle is highly relevant to co-operative banks because recovery proceedings frequently depend upon bank records such as:

• loan account statements;

• ledger extracts;

• debit entries;

• disbursement entries;

• interest calculations;

• payment entries;

• certified copies of accounts;

• loan vouchers and transaction records.

A co-operative bank should not assume that producing a certified statement of account will automatically prove every disputed component of the borrower's liability.

If a borrower specifically denies receiving a particular loan amount or disbursement, the bank should be prepared to produce supporting evidence such as:

• sanction letter;

• loan agreement;

• disbursement voucher;

• cheque or transfer record;

• payment instruction;

• borrower acknowledgement;

• security documents;

• correspondence;

• evidence of the bank officer connected with the transaction.

6. Practical Application

For a co-operative-bank recovery lawyer, this case is particularly useful when preparing evidence in a recovery suit.

Before filing a recovery proceeding, the bank should identify disputed debit entries and ensure that the underlying transactions can independently be proved.

The certified statement of account remains important evidence, but it should not be treated as a substitute for proof of the underlying transaction where the borrower specifically disputes the advance.

The case is also important in limitation disputes. A bank should not rely merely upon an internal account entry showing an alleged payment or adjustment to establish extension of limitation. The statutory requirements relating to acknowledgement or part-payment must independently be satisfied.

Practical rule:

A bank's books of account are relevant evidence, but a disputed loan transaction cannot ordinarily be proved by the account entry alone. Independent evidence of the underlying advance or transaction should be produced.

Summary (Kannada)

1. ವಾಸ್ತವಾಂಶಗಳು

ಅಪೀಲುದಾರರು ತಮ್ಮ ಕರ್ತನ (karta) ಮೂಲಕ The Gauhati Bank Ltd. ನಲ್ಲಿ ಓಪನ್, ಮ್ಯೂಚುವಲ್ ಮತ್ತು ಕರೆಂಟ್ ಖಾತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಅವರು ಬ್ಯಾಂಕಿನಿಂದ ಹಣವನ್ನು ಸಾಲವಾಗಿ ಪಡೆದಿದ್ದು, ಖಾತೆಗೆ ಹಣವನ್ನು ಪಾವತಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.

ನಂತರ ಈಗಾಗಲೇ ಬಾಕಿ ಇದ್ದ ಸಾಲದ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಪರವಾಗಿ ಒಂದು ಅಡಮಾನ ಪತ್ರವನ್ನು ಮಾಡಲಾಯಿತು.

ಅಡಮಾನ ಪತ್ರದ ನಂತರವೂ ₹10,000 ಮೊತ್ತವನ್ನು ಅಪೀಲುದಾರರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ ಸಾಲವಾಗಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಬ್ಯಾಂಕ್ ವಾದಿಸಿತು.

ಅಪೀಲುದಾರರು ಈ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ₹10,000 ಸಾಲವನ್ನು ಪಡೆದಿರುವುದನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು.

ಈ ₹10,000 ಮೊತ್ತವನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಲು ಬ್ಯಾಂಕ್ ತನ್ನ ಖಾತೆ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿದ್ದ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಅದರ ಪ್ರಮಾಣೀಕೃತ ಪ್ರತಿಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿತು.

ವಿಚಾರಣಾ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಬ್ಯಾಂಕಿನ ದಾವೆಯನ್ನು ಡಿಕ್ರಿ ಮಾಡಿತು ಮತ್ತು ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಕೂಡ ಅದನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯಿತು. ನಂತರ ಪ್ರಕರಣವು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ಗೆ ಬಂತು.

2. ಕಾನೂನು ಪ್ರಶ್ನೆ

ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಖಾತೆ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಎಂಟ್ರಿ ಅಥವಾ Bankers’ Books Evidence Act, 1891 ರ Section 4 ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಲ್ಲಿಸಲಾದ ಅದರ ಪ್ರಮಾಣೀಕೃತ ಪ್ರತಿಯೊಂದರ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಮಾತ್ರ ವಿವಾದಿತ ಸಾಲ ಅಥವಾ ಹಣದ ಮುಂಗಡವನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಬಹುದೇ ಎಂಬುದು ಮುಖ್ಯ ಕಾನೂನು ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗಿತ್ತು.

ಇದಲ್ಲದೆ, ಖಾತೆ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ₹100 ಪಾವತಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಎಂಟ್ರಿಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ limitation ಅವಧಿಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಬಹುದೇ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯೂ ಇತ್ತು.

3. ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ತೀರ್ಪು

ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದು, ಕೇವಲ ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಖಾತೆ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿರುವ ಎಂಟ್ರಿಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ವಿವಾದಿತ ₹10,000 ಮೊತ್ತದ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಅಪೀಲುದಾರರ ಮೇಲೆ ಹಾಕಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.

Indian Evidence Act, 1872 ರ Section 34 ಪ್ರಕಾರ, ವ್ಯವಹಾರದ ನಿಯಮಿತ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲಾದ ಖಾತೆ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿರುವ ಎಂಟ್ರಿಗಳು ಸಂಬಂಧಿತ ಸಾಕ್ಷ್ಯವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಅಂತಹ ಎಂಟ್ರಿಗಳು ಮಾತ್ರವೇ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಮೇಲೆ ಹಣದ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ವಿಧಿಸಲು ಸಾಕಷ್ಟು ಸಾಕ್ಷ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

Bankers’ Books Evidence Act, 1891 ರ Section 4 ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಖಾತೆಗಳ ಪ್ರಮಾಣೀಕೃತ ಪ್ರತಿಗಳಿಗೆ ಸಾಕ್ಷ್ಯಾತ್ಮಕ ಮೌಲ್ಯವಿದೆ. ಆದರೆ ಮೂಲ ಎಂಟ್ರಿಗೆ ಕಾನೂನಿನ ಪ್ರಕಾರ ಎಷ್ಟು ಸಾಕ್ಷ್ಯಾತ್ಮಕ ಮೌಲ್ಯವಿದೆಯೋ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಪ್ರಮಾಣೀಕೃತ ಪ್ರತಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಆದ್ದರಿಂದ, ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಪ್ರಮಾಣೀಕೃತ ಖಾತೆ ಪ್ರತಿಯು underlying transaction ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಅಂತಿಮ ಅಥವಾ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಸಾಕ್ಷ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

₹10,000 ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಸಾಲವಾಗಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಲು ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸ್ವತಂತ್ರವಾದ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಸಾಕ್ಷ್ಯವನ್ನು ನೀಡಬೇಕಾಗಿತ್ತು.

ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅಂತಹ ಸ್ವತಂತ್ರ ಸಾಕ್ಷ್ಯವನ್ನು ನೀಡಲು ವಿಫಲವಾದ ಕಾರಣ, ಆ ₹10,000 ಮೊತ್ತದ ದಾವೆಯನ್ನು ಕೇವಲ ಖಾತೆ ಎಂಟ್ರಿಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಒಪ್ಪಲಾಗಲಿಲ್ಲ.

ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅಡಮಾನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯ ಮಟ್ಟಿಗೆ ದಾವೆ limitation ಒಳಗಿತ್ತು ಎಂದು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಕಂಡಿತು. ಆದರೆ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕೆಲವು ಬೇಡಿಕೆಗಳು limitation ಕಾರಣದಿಂದ ಬಾಧಿತವಾಗಿದ್ದವು.

4. ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಕಾರಣಗಳು

Evidence Act ನ Section 34 ಖಾತೆ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿನ ಎಂಟ್ರಿಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಿರಸ್ಕರಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲಾದ ಖಾತೆ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿನ ಎಂಟ್ರಿಗಳು ಸಂಬಂಧಿತ ಸಾಕ್ಷ್ಯವಾಗುತ್ತವೆ.

ಆದರೆ Section 34 ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳುವುದೇನೆಂದರೆ, ಅಂತಹ ಎಂಟ್ರಿಗಳು ಮಾತ್ರವೇ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಮೇಲೆ ಹಣದ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ವಿಧಿಸಲು ಸಾಕಷ್ಟು ಸಾಕ್ಷ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಆದ್ದರಿಂದ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಎರಡು ವಿಷಯಗಳ ನಡುವೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಮಾಡಿತು:

(a) ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಖಾತೆ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಎಂಟ್ರಿ ಇದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುವುದು; ಮತ್ತು

(b) ಆ ಎಂಟ್ರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ನಿಜವಾದ ಹಣಕಾಸಿನ ವ್ಯವಹಾರ ನಡೆದಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುವುದು.

Bankers’ Books Evidence Act ನ Section 4 ಬ್ಯಾಂಕುಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮ ಖಾತೆಗಳ ಪ್ರಮಾಣೀಕೃತ ಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ಸಾಕ್ಷ್ಯವಾಗಿ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.

ಆದರೆ ಪ್ರಮಾಣೀಕೃತ ಪ್ರತಿ ಮೂಲ ಎಂಟ್ರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಸಾಕ್ಷ್ಯಾತ್ಮಕ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ.

ಹೀಗಾಗಿ, ಸಾಲಗಾರನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಾಲದ ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದರೆ, ಆ ಹಣವನ್ನು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ನೀಡಲಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸಲು ಬ್ಯಾಂಕ್ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಸ್ವತಂತ್ರ ಸಾಕ್ಷ್ಯವನ್ನು ಒದಗಿಸಬೇಕು.

ಅಂತಹ ಸ್ವತಂತ್ರ ಸಾಕ್ಷ್ಯವನ್ನು ಒದಗಿಸಿದ ನಂತರ ಖಾತೆ ಎಂಟ್ರಿಯು corroborative evidence ಅಂದರೆ ಪೂರಕ/ದೃಢೀಕರಣಾತ್ಮಕ ಸಾಕ್ಷ್ಯವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಬಹುದು.

ಈ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ₹10,000 ನಿಜವಾಗಿಯೂ ನೀಡಲಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುವಷ್ಟು ಸ್ವತಂತ್ರ ಸಾಕ್ಷ್ಯವನ್ನು ನೀಡಲಿಲ್ಲ.

ಆದ್ದರಿಂದ ಕೇವಲ ಖಾತೆ ಎಂಟ್ರಿಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಆ ಮೊತ್ತವನ್ನು ವಸೂಲಿ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ತೀರ್ಮಾನಿಸಿತು.

Limitation ವಿಷಯದಲ್ಲಿಯೂ, ₹100 ಪಾವತಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಖಾತೆ ಎಂಟ್ರಿ ಮಾತ್ರ ಸಾಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಹೇಳಿತು. Limitation Act ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅಗತ್ಯವಿರುವ acknowledgement ಅಥವಾ part-payment ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳು ಪೂರೈಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವುದು ಸಾಬೀತಾಗಿರಲಿಲ್ಲ.

5. ಸಹಕಾರಿ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳಿಗೆ ಇರುವ ಪ್ರಸ್ತುತತೆ

ಈ ತತ್ವವು ಸಹಕಾರಿ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳಿಗೆ ಬಹಳ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿದೆ. ಸಹಕಾರಿ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳ recovery proceedings ಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೆಳಗಿನ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ:

• Loan account statement;

• Ledger extract;

• Debit entries;

• Disbursement entries;

• Interest calculation;

• Payment entries;

• Certified copies of accounts;

• Loan vouchers ಮತ್ತು transaction records.

ಸಾಲಗಾರನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಾಲದ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಅಥವಾ disbursement ಅನ್ನು ಪಡೆದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ನಿರಾಕರಿಸಿದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಕೇವಲ certified statement of account ಅನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುವುದರಿಂದ ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಸಂಪೂರ್ಣ ದಾವೆ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ಸಾಬೀತಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಬಾರದು.

ಅಂತಹ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಸಹಕಾರಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಕೆಳಗಿನ ಪೂರಕ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವುದು ಸೂಕ್ತ:

• Sanction letter;

• Loan agreement;

• Disbursement voucher;

• Cheque ಅಥವಾ bank-transfer record;

• Payment instruction;

• Borrower acknowledgement;

• Security documents;

• Correspondence;

• ಸಂಬಂಧಿತ ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ತಿಳಿದಿರುವ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅಧಿಕಾರಿಯ ಸಾಕ್ಷ್ಯ.

6. ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಬಳಕೆ

ಸಹಕಾರಿ ಬ್ಯಾಂಕಿನ recovery lawyer ಗೆ ಈ ಪ್ರಕರಣವು recovery suit ನಲ್ಲಿ evidence ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವಾಗ ಬಹಳ ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿದೆ.

Recovery proceeding ದಾಖಲಿಸುವ ಮೊದಲು, ಸಾಲದ ಖಾತೆಯಲ್ಲಿರುವ ವಿವಾದಿತ debit entries ಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ಸ್ವತಂತ್ರ ಸಾಕ್ಷ್ಯದಿಂದ ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವಂತೆ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಬೇಕು.

Certified statement of account ಪ್ರಮುಖ ಸಾಕ್ಷ್ಯವಾಗಿದ್ದರೂ, ಸಾಲಗಾರನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ advance ಅನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅದು underlying transaction ಅನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುವ ಪರ್ಯಾಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

Limitation ವಿಚಾರದಲ್ಲಿಯೂ ಈ ಪ್ರಕರಣ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ.

ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಒಳಾಂಗಣ ಖಾತೆ ಎಂಟ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೋ payment ಅಥವಾ adjustment ಮಾಡಲಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ limitation ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅವಲಂಬಿಸಬಾರದು.

Acknowledgement ಅಥವಾ part-payment ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ Limitation Act ನ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಪೂರೈಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಬೇಕು.

ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ನಿಯಮ:

ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಖಾತೆ ಪುಸ್ತಕಗಳು ಸಂಬಂಧಿತ ಸಾಕ್ಷ್ಯವಾಗಿವೆ. ಆದರೆ ವಿವಾದಿತ ಸಾಲದ ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ಕೇವಲ ಖಾತೆ ಎಂಟ್ರಿಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. Underlying advance ಅಥವಾ transaction ಅನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುವ ಸ್ವತಂತ್ರ ಸಾಕ್ಷ್ಯವನ್ನು ಬ್ಯಾಂಕ್ ಒದಗಿಸಬೇಕು.